Podstawowe obowiązki producenta maszyny określone są w dyrektywie maszynowej 98/37/WE. W 2006 roku opublikowana została dyrektywa 2006/42/WE będąca nowelizacją dyrektywy 98/37/WE. Państwa członkowskie UE zobowiązane są do stosowania dyrektywy 2006/42/WE zamiast dyrektywy 98/37/WE od dn. 29 grudnia 2009 r. Dyrektywa ta w załączniku I, p. 1 wymaga:

1. Producent maszyny lub jego upoważniony przedstawiciel musi zapewnić przeprowadzenie oceny ryzyka w celu określenia wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa, które mają zastosowanie do maszyny; zatem maszyna musi być zaprojektowana i wykonana z uwzględnieniem wyników oceny ryzyka.

Za pomocą iteracyjnego procesu oceny ryzyka i zmniejszania ryzyka, o którym mowa powyżej, producent lub jego upoważniony przedstawiciel:

• określa ograniczenia dotyczące maszyny, w tym zamierzonego używania i możliwego do przewidzenia w uzasadniony sposób niewłaściwego jej użycia,
• określa zagrożenia, jakie może stwarzać maszyna i związane z tym niebezpieczne sytuacje,
• szacuje ryzyko, biorąc pod uwagę stopień możliwych obrażeń lub uszczerbku na zdrowiu i prawdopodobieństwo ich wystąpienia,
• ocenia ryzyko, mając na celu ustalenie czy wymagane jest zmniejszenie ryzyka, zgodnie z celem niniejszej dyrektywy,
• eliminuje zagrożenia lub zmniejsza ryzyko związane z takimi zagrożeniami poprzez zastosowanie środków ochronnych, zgodnie z hierarchią ważności ustanowioną w sekcji 1.1.2.b Dyrektywy).

1.1.2 b) Przy wybieraniu najwłaściwszych metod producent lub jego upoważniony przedstawiciel musi stosować następujące zasady, według podanej kolejności:

• wyeliminowanie lub zminimalizowanie ryzyka, tak dalece jak jest to możliwe (projektowanie i wykonywanie maszyn bezpiecznych z samego założenia);
• podjęcie koniecznych środków ochronnych w związku z ryzykiem, którego nie można wyeliminować;
• informowanie użytkowników o ryzyku resztkowym, spowodowanym jakimikolwiek brakami w przyjętych środkach ochronnych, wskazanie, czy konieczne jest szczególne przeszkolenie oraz określenie potrzeby stosowania środków ochrony osobistej.

Wymagania te znajdują także odzwierciedlenie w zakresie dokumentacji wymaganej od producenta maszyny. Dokumentacja ta, określona w Załączniku VII do dyrektywy, powinna zawierać, między innymi:

• dokumentację oceny ryzyka przedstawiającą zastosowaną procedurę, zawierającą:

• i) wykaz zasadniczych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa, które mają zastosowanie do maszyny;
• ii) opis środków zapobiegawczych wdrożonych w celu wyeliminowania rozpoznanych zagrożeń lub zmniejszenia ryzyka oraz, w stosownych przypadkach, wskazanie ryzyka resztkowego związanego z maszyną,

• zastosowane normy i inne specyfikacje techniczne, wskazujące zasadnicze wymagania w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa objęte tymi normami,
• wszelkie sprawozdania techniczne podające wyniki wszystkich badań przeprowadzonych albo przez producenta albo przez jednostkę wybraną przez producenta lub jego upoważnionego przedstawiciela.

Tak więc konieczność prowadzenia oceny ryzyka przez projektanta maszyny wynika nie tylko z dobrej praktyki inżynierskiej, ale stanie się obligatoryjnym wymaganiem przepisów określających zasady dopuszczenia maszyny na rynek.

Szczególne znaczenie ma wytworzenie właściwej dokumentacji z wszystkich działań związanych z oceną ryzyka, prowadzonych przez projektanta. Dlatego też w CIOP-PIB podjęto projekt PRO-M, mający na celu opracowanie oprogramowania wspierającego prowadzenie oceny ryzyka, ale także generującego stosowne dokumenty, uwzględniając wymienione wyżej wymagania. Projekt ten realizowany jest przez konsorcjum w którego skład wchodzą członkowie Centrum Zaawansowanych Technologii „Technology Partners”:

• Centralny Instytut ochrony Pracy - Państwowy Instytut Badawczy - koordynator i beneficjent projektu,
• Centrum Mechanizacji Górnictwa KOMAG,
• Centralny Ośrodek Badawczo - Rozwojowy opakowań COBRO,
• Instytut Obróbki Plastycznej INOP,
• Instytut Zaawansowanych Technologii Wytwarzania IZTW,
• Instytut Odlewnictwa IOD,
• Fundacja Partnerstwa Technologicznego Technology Partners.

Projekt uzyskał dofinansowanie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego, ze środków Sektorowego Programu Operacyjnego „Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw”, działanie 1.4: Wzmocnienie współpracy między sferą badawczo – rozwojową, a gospodarką.

Opracowywane oprogramowanie ma strukturę modułową, pokazaną na poniższym rysunku 1. Całością działań prowadzonych przy ocenie ryzyka kieruje moduł główny. Analizy przeprowadzone na poziomie modułu głównego stanowią podstawę do podejmowania działań na poziomach modułów dotyczących poszczególnych zagrożeń. Moduły te określają sposób postępowania podczas oceny ryzyka związanego z tymi zagrożeniami oraz tworzą dokumentację tej oceny. Końcowym efektem stosowania programu będzie wygenerowanie dokumentacji niezbędnej do przeprowadzenia oceny zgodności wg dyrektywy 2006/42/WE.

Dokumentacja oceny ryzyka wskazywać będzie zastosowaną procedurę postępowania oraz uzyskane rezultaty. Dokumentacja ta, odpowiednio do badanej maszyny, zawiera:

• identyfikację maszyny,
• założenia dotyczące działania maszyny,
• opisy zidentyfikowanych zagrożeń i sytuacji zagrożenia,
• opisy środków redukcji ryzyka zastosowanych w kolejnych etapach projektowania,
• informacje o ryzyku szczątkowym,
• wyniki oceny ryzyka.

Dokumenty te będą miały różną formę dla poszczególnych zidentyfikowanych zagrożeń. Jednak dokumentacja wytworzona w trakcie oceny ryzyka będzie stanowić jednolitą całość. Dlatego też wskazanym jest aby tworzone oprogramowanie umożliwiało łatwą formę zarządzania tworzeniem dokumentacji. Zarządzanie to odbywa się z poziomu modułu głównego.

Oprogramowanie przystosowane będzie do dalszej rozbudowy o moduły dotyczące kolejnych, w miarę potrzeb użytkowników systemu. Końcowa wersja systemu powstanie w lipcu 2008 r.