Projekt dotyczący modernizacji użytkowanych dźwigów, opracowany przez członków Grupy Roboczej Krajowego Forum Konsultacyjnego ds. dźwigów Centrum Bezpieczeństwa Technicznego, reprezentujących wszystkie strony zainteresowane branżą dźwigową, przekazany został do Ministerstwa Gospodarki do wykorzystania w pracach legislacyjnych. Poniżej zamieszczono uzasadnienie przekazane wraz z projektem do Ministerstwa.

UZASADNIENIE

Rozporządzenie określające warunki techniczne dozoru technicznego w zakresie modernizacji eksploatowanych dźwigów do transportu osób lub osób i ładunków wydawane jest na podstawie delegacji zawartej w art. 8 ust. 4 pkt 5 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o dozorze technicznym (Dz. U. Nr 122, poz. 1321, ze zm.). Upoważnia on ministra właściwego do spraw gospodarki do określenia, w drodze rozporządzenia, warunków technicznych dozoru technicznego w zakresie modernizacji urządzeń technicznych.

Regulacje zawarte w projektowanym rozporządzeniu mają zastosowanie do ustawowej działalności Urzędu Dozoru Technicznego, polegającej na wykonywaniu działań zmierzających do zapewnienia bezpiecznego funkcjonowania urządzeń technicznych. Na mocy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 2002 r. w sprawie rodzajów urządzeń podlegających dozorowi technicznemu (Dz. U. Nr 120, poz. 1021, ze zm.) są do nich zaliczane dźwigi do transportu osób lub osób i ładunków. Dokonana przez Urząd Dozoru Technicznego oraz Akademię Górniczo Hutniczą analiza wypadków i niebezpiecznych uszkodzeń dźwigów w latach 1990–003 wykazała, iż w 199 wypadkach obrażenia odniosło 218 osób, w tym zanotowano 40 wypadków śmiertelnych. Ponadto Urząd Dozoru Technicznego przeprowadził analizę przyczyn i skutków nieszczęśliwych wypadków podczas eksploatacji dźwigów w latach 1996–005. Wynika z niej, że w 207 wypadkach obrażeniom (lekkim i ciężkim) uległo 164 osoby, a 23 osoby poniosły śmierć; 90 % nieszczęśliwych wypadków miało miejsce podczas eksploatacji dźwigów zainstalowanych do końca 1990 roku, a aż 81 % wypadków dotyczyło dźwigów instalowanych w latach 1970–1990, które nie mają drzwi kabinowych. Znaczna część eksploatowanych obecnie dźwigów reprezentuje stan techniki odpowiedni do czasu w jakim były instalowane, poziom ich bezpieczeństwa jest niższy od poziomu wynikającego z obecnego stanu techniki.

Projekt rozporządzenia realizuje zalecenie 95/216/WE Komisji Europejskiej z dnia 8 czerwca 1995 r. w sprawie poprawy bezpieczeństwa dźwigów istniejących, według którego należy podjąć: niezbędne działania zapewniające wystarczający poziom konserwacji istniejących dźwigów, poprawiające bezpieczeństwo tych dźwigów lub środki wykraczające poza sformułowane w zaleceniu, jeżeli wymaga tego bezpieczeństwo.

Wytyczne dla władz krajowych, właścicieli dźwigów, jednostek kontrolujących dźwigi oraz firm konserwujących, dotyczące poprawy bezpieczeństwa istniejących dźwigów w celu doprowadzenia do zgodności z obecnym stanem techniki w zakresie bezpieczeństwa zawarto w normie SNEL EN 81-80 (Safety Norm for Existing Lifts EN 81-80). Polskim odpowiednikiem jest norma PN-EN 81-80: 2005 Przepisy bezpieczeństwa dotyczące budowy i instalowania dźwigów – Zasady poprawy bezpieczeństwa dźwigów osobowych i towarowych. Opisano w niej 74 szczegółowe zagrożenia, które muszą być brane pod uwagę przy działaniach mających na celu podnoszenie bezpieczeństwa tych urządzeń. Kilka krajów Unii Europejskiej (m.in. Belgia, Francja, Hiszpania), mając na uwadze bezpieczeństwo obywateli, wprowadziło do swojego prawodawstwa wymagania wynikające z normy SNEL, przy czym jako okres dostosowawczy przyjęto termin od 1 roku do 15 lat, w zależności od stopnia ważności zagrożenia.

Projekt rozporządzenia z założenia wprowadza do prawa krajowego wymagania wynikające z przyjętego aktualnego poziomu techniki, określonego w normie SNEL EN 81-80. Wprowadzane projektem rozporządzenia regulacje mają na celu poprawę bezpieczeństwa eksploatacji istniejących urządzeń dźwigowych.

Pierwszy etap działania to dokonanie oceny bezpieczeństwa użytkowanego dźwigu, polegającej na identyfikacji zagrożeń stwarzających nieakceptowalne ryzyko podczas jego eksploatacji. Ocenę taką ma wykonać sukcesywnie (w ciągu trzech lat od dnia wejścia w życie postanowień, jak zapisano w projekcie rozporządzenia) organ właściwej jednostki dozoru technicznego w ramach prowadzonych badań okresowych dźwigu i ustalonych za te badania opłat.

Drugi etap to wypełnienie przez właścicieli i zarządców budynków obowiązku wykonania modernizacji zainstalowanych w tych budynkach dźwigów, w zakresie odpowiednim do wyniku oceny zagrożeń - przedkładanej w formie listy kontrolnej i stanowiącej uzupełnienie protokołu badania okresowego.

Celem tych działań jest doprowadzenie do zgodności z aktualnym poziomem techniki w zakresie bezpieczeństwa i wyeliminowanie zagrożeń o wysokim i średnim stopniu ważności.

Projektowane regulacje mogą przyczynić się do powstania nowych przedsiębiorstw, które po uzyskaniu uprawnień wydanych przez organ właściwej jednostki dozoru technicznego będą świadczyły usługi modernizacyjne oraz podmiotów produkujących elementy dźwigowe.

Projekt rozporządzenia zostanie udostępniony do wiadomości publicznej, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. Nr 169, poz. 1414).

Projekt rozporządzenia zawiera przepisy o charakterze technicznym, co powoduje konieczność jego notyfikacji Komisji Europejskiej.