Należy rozróżnić dwa obszary działania Urzędu Dozoru Technicznego:

• ustawowy jako jednostki inspekcyjnej wynikający z ustawy o dozorze technicznym,
• dobrowolny (UDT-CERT) jako:

• jednostki notyfikowanej nr 1433 do 11dyrektyw nowego podejścia, w tym dyrektywy 97/23/WE i 87/404/EWG oraz jednostki upoważnionej w myśl dyrektywy ciśnieniowej do uprawniania personelu badań nieniszczących wykonującego badania połączeń nierozłącznych urządzeń ciśnieniowych,
• akredytowanej Jednostki Certyfikującej Osoby , w tym spawaczy / spajaczy i personel badań nieniszczących.

Urząd Dozoru Technicznego działając z mocy ustawy o dozorze technicznym sprawuje nadzór nad urządzeniami technicznymi stwarzającymi potencjalne niebezpieczeństwo dla życia, zdrowia, mienia i środowiska.

W odniesieniu do takich urządzeń ustawa o dozorze technicznym, art.22 ust. 2 wymaga, aby spajacze czyli „osoby wykonujące czynności spawania, zgrzewania, lutowania….w toku … naprawy i modernizacji urządzeń technicznych…”. posiadały „zaświadczenia kwalifikacyjne potwierdzające umiejętność praktycznego wykonywania tych czynności oraz znajomość warunków technicznych dozoru technicznego, norm i przepisów prawnych w tym zakresie”. Zaświadczenie kwalifikacyjne wydawane jest zgodnie z art. 23, ust. 1 na podstawie wyniku sprawdzenia kwalifikacji w drodze postępowania kwalifikacyjnego (egzaminu kwalifikacyjnego).

Postępowanie kwalifikacyjne w odniesieniu do takich osób opisują odpowiednie procedury UDT. Dokumentami odniesienia do celów sprawdzenia umiejętności praktycznego wykonywania spawania, zgrzewania, lutowania, dotyczącymi zasad egzaminowania, kwalifikowania i kryteriów akceptacji osób wykonujących połączenia są:

• PN-EN 287-1:2005 (U) Egzamin kwalifikacyjny spawaczy. Spawanie. Część 1: Stale
• PN-EN 13067:2005 Personel spawający i zgrzewający tworzywa sztuczne. Egzamin kwalifikacyjny spawaczy i zgrzewaczy. Spawane i zgrzewane połączenia z termoplastycznych tworzyw sztucznych
• PN-EN ISO 9606-2:2005 (U) Egzamin kwalifikacyjny spawaczy. Spawanie. Część 2: Aluminium i stopy aluminium
• PN-EN ISO 9606-3:2001 Egzaminowanie spawaczy. Spawanie. Część 3: Miedź i stopy miedzi
• PN-EN ISO 9606-4:2001 Egzaminowanie spawaczy. Spawanie. Część 4: Nikiel i stopy niklu
• PN-EN ISO 9606-5:2002 Egzaminowanie spawaczy. Spawanie. Część 5: Tytan i stopy tytanu, cyrkon i stopy cyrkonu
• PN-EN 1418:2000 Personel spawalniczy. Egzaminowanie operatorów urządzeń spawalniczych oraz nastawiaczy zgrzewania oporowego dla w pełni zmechanizowanego i automatycznego spajania metali
• PN-EN 13133:2002 Lutowanie twarde. Egzaminowanie lutowaczy.

Ponadto sprawdzeniu podlega znajomość norm i przepisów prawnych w zakresie spawania, zgrzewania, lutowania urządzeń podlegających dozorowi technicznemu w czasie naprawy i modernizacji.

W obszarze dobrowolnym UDT-CERT jako Jednostka Notyfikowana proponuje uprawnianie spajaczy, co wynika z faktu, iż od osób wykonujących połączenia nierozłączne urządzeń II, III i IV kategorii urządzeń ciśnieniowych i zespołów urządzeń ciśnieniowych (Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 maja 2003 r. wdrażające dyrektywę PED do prawa polskiego) wymaga się uprawnienia przez jednostkę notyfikowaną lub jednostkę upoważnioną do tego zakresu na podstawie autoryzacji ministra właściwego do spraw gospodarki. Uprawnienie jako proces, w wyniku którego osoba uzyskuje poświadczenie, że jest kwalifikowana do określonego celu / zadania.

W procesie uprawniania spawaczy stali normę odniesienia stanowi PN-EN 287-1:1998 (EN 287-1:1992), zaś w procesie uprawniania spawaczy aluminium normą odniesienia jest PN-EN 287-2:1998 (EN 287-2:1992). EN 287-1:1992 i EN 287-2:1992 jako normy datowane zharmonizowane z dyrektywa ciśnieniową stosowana będą odpowiednio do celów uprawniania spawaczy stali i aluminium do czasu harmonizacji EN 287-1:2005 i EN ISO 9606-2:2005 z dyrektywą ciśnieniową.

W ramach działalności dobrowolnej UDT-CERT, jako akredytowana Jednostka Certyfikująca, proponuje także certyfikację spajaczy. Certyfikat stanowi potwierdzenie kwalifikacji spawacza do określonego zakresu kompetencji (w metodzie, rodzaju złącza, grupie materiałowej, stopiwie, wymiarach i pozycji spawania) podnosząc ich wartość rynkową, ale nie upoważnia do spajania w rozumieniu wymagań ustawy o dozorze technicznym czy dyrektywy ciśnieniowej.